Nâng hạng thị trường, một chu kỳ đang thức giấc

Tóm tắt

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng tích cực, tiệm cận mức mục tiêu cơ sở 1.920 điểm ngay từ đầu năm trước khi điều chỉnh trong tháng 3. Nhịp điều chỉnh chủ yếu xuất phát từ hoạt động chốt lời, lo ngại về xu hướng tăng lãi suất trong nước và mức độ bất ổn địa chính trị gia tăng. Chúng tôi cho rằng biến động này mang tính chiến thuật hơn là cấu trúc, trong khi triển vọng trung hạn vẫn được củng cố bởi một loạt các động lực hỗ trợ.

1. Triển vọng tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ

Mục tiêu tăng trưởng GDP ở mức 10% phản ánh sự chuyển dịch rõ rệt sang mô hình kinh tế tăng trưởng cao hơn. Việc đẩy mạnh đầu tư hạ tầng—trong các lĩnh vực giao thông, năng lượng và phát triển đô thị—được kỳ vọng sẽ thúc đẩy cầu trong ngắn hạn đồng thời nâng cao năng suất dài hạn, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp bền vững. GDP quý I/2026 ước tăng 7,83% so với cùng kỳ (so với mức 7,07% của quý I/2025) và Việt Nam cần tăng tốc từ quý II trở đi để đạt mục tiêu cả năm.

2. Mức độ hấp dẫn tương đối so với các kênh tài sản khác

Trong bối cảnh thị trường bất động sản và vàng có dấu hiệu hạ nhiệt, cùng với việc siết chặt quản lý đối với thị trường tiền mã hóa, dòng tiền trong nước nhiều khả năng sẽ quay trở lại thị trường cổ phiếu. Đồng thời, nguồn cung IPO dồi dào—bao gồm Highlands Coffee, CP Việt Nam và Điện Máy Xanh—được kỳ vọng sẽ mở rộng độ sâu thị trường và hỗ trợ thanh khoản giao dịch.

3. Nâng hạng lên thị trường mới nổi theo tiêu chí của FTSE Russell – Động lực mang tính cấu trúc

Việt Nam vẫn đang đi đúng lộ trình để có thể được nâng hạng lên thị trường mới nổi FTSE Russell trong năm 2026, với ước tính dòng vốn thụ động khoảng 1,67 tỷ USD từ các quỹ ETF toàn cầu. Dòng vốn này dự kiến sẽ được giải ngân theo từng giai đoạn trong nhiều quý, qua đó hỗ trợ khả năng hấp thụ của thị trường một cách có trật tự. Kinh nghiệm từ các thị trường trước đây cho thấy dư địa tăng trưởng trung hạn đáng kể sau khi nâng hạng, dù có thể xuất hiện biến động trong ngắn hạn.

Trong thời gian tới, các cải cách đang triển khai—bao gồm việc loại bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (prefunding), nâng cao tiêu chuẩn công bố thông tin, nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài, và tiến triển trong việc triển khai cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP)—đã đưa Việt Nam tiến gần hơn tới các tiêu chí của MSCI. Dù việc tự do hóa thị trường ngoại hối vẫn là một yếu tố chưa hoàn tất, đây không nhất thiết là rào cản mang tính quyết định đối với quá trình nâng hạng trong tương lai. Việc triển khai hệ thống giao dịch KRX, cùng với các thay đổi pháp lý gần đây (Thông tư 68, Nghị định 245, Thông tư 08), đánh dấu bước tiến quan trọng về hạ tầng thị trường, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận, minh bạch và hiệu quả vận hành—đặc biệt đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.

Trong báo cáo này, chúng tôi cập nhật ước tính về quy mô dòng vốn thụ động tiềm năng và xác định các cổ phiếu có khả năng được đưa vào rổ chỉ số FTSE Emerging Market. Phân tích được thực hiện bởi SSI Research với sự tham khảo từ FTSE Russell.

Chúng tôi ước tính tổng dòng vốn thụ động đạt khoảng 1,67 tỷ USD sẽ được giải ngân theo lộ trình phân kỳ thay vì một lần, nhiều khả năng trải dài trong 3 đến 5 quý—tương tự như trường hợp nâng hạng của Arab Saudi năm 2019. Cách tiếp cận theo từng giai đoạn này sẽ giúp giảm thiểu biến động thị trường và hỗ trợ quá trình hình thành giá một cách hiệu quả hơn.

Triển vọng TTCK Việt Nam 2026: Cơ hội trong Biến động

Thị trường duy trì xu hướng tích cực và đã tiệm cận mục tiêu cơ sở năm 2026 của chúng tôi ở mức 1.920 điểm chỉ trong hai tháng đầu năm, trước khi chịu áp lực chốt lời trong tháng 3 do lo ngại về xu hướng tăng lãi suất trong nước và bất ổn địa chính trị toàn cầu. Trong thời gian tới, chúng tôi kỳ vọng thị trường sẽ được hỗ trợ bởi một số động lực mang tính cấu trúc và chu kỳ sau:

1. Mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số: Việt Nam đặt mục tiêu tham vọng với tăng trưởng GDP bình quân 10%/năm trong 5 năm tới. Phát triển hạ tầng được xem là động lực trọng yếu, với các khoản đầu tư quy mô lớn vào giao thông, năng lượng và các dự án đô thị, vừa tạo hiệu ứng kích thích ngắn hạn, vừa nâng cao năng suất dài hạn của nền kinh tế.

2. Ổn định tỷ giá: Áp lực trên thị trường ngoại hối có thể hạ nhiệt so với các năm trước trong bối cảnh chênh lệch giữa đồng VND và USD có xu hướng thu hẹp.

3. Tính hấp dẫn tương đối so với các kênh đầu tư khác: Sự chững lại gần đây của thị trường bất động sản và thị trường vàng sau giai đoạn tăng trưởng ấn tượng trong hai năm qua, cùng với việc chính phủ tăng cường giám sát đối với lĩnh vực tiền mã hóa, có thể thúc đẩy dòng vốn nội chảy vào thị trường chứng khoán.

Các đợt IPO sắp tới của những doanh nghiệp như Highlands Coffee, CP Vietnam, Dienmayxanh, HDBS, LPBS được kỳ vọng sẽ bổ sung nguồn hàng mới và thu hút thêm sự quan tâm của nhà đầu tư. Những thương vụ niêm yết này sẽ góp phần đa dạng hóa cơ hội đầu tư và gia tăng chiều sâu của thị trường.

Mức thặng dư/chiết khấu của chỉ số P/B dự phóng 1 năm so với giá trị trung bình 10 năm

Việt Nam và câu chuyện Thị trường Mới nổi

Việt Nam đang đi đúng lộ trình để được FTSE nâng hạng lên Thị trường Mới nổi vào năm 2026, trong khi việc nâng hạng bởi MSCI được kỳ vọng sẽ là mục tiêu tiếp theo trong trung và dài hạn. Chúng tôi kỳ vọng Việt Nam sẽ vượt qua kỳ đánh giá giữa kỳ của FTSE tới đây (công bố vào sáng ngày 8/4/2026) và bắt đầu đón nhận dòng vốn từ các quỹ thụ động từ tháng 9/2026. Trong báo cáo này, chúng tôi cập nhật ước tính dòng vốn từ các quỹ thụ động và danh sách cổ phiếu dự kiến được đưa vào rổ FTSE Emerging Market. Báo cáo do SSI Research thực hiện, với sự đóng góp chuyên môn từ FTSE Russell.

Chúng tôi cho rằng dòng vốn này khó có khả năng được giải ngân trong một đợt duy nhất, mà nhiều khả năng sẽ được phân bổ theo ba đến năm đợt, tương tự như trường hợp nâng hạng của Saudi Arabia vào năm 2019. Mỗi đợt dự kiến sẽ được triển khai theo chu kỳ hàng quý, nhằm giảm thiểu xáo trộn đối với thị trường.

Tổng quy mô vốn các quỹ ETF dự kiến phân bổ vào cổ phiếu Việt Nam khi được FTSE nâng hạng

Các cổ phiếu tiềm năng có khả năng thu hút dòng vốn từ thị trường mới nổi (EM Flows)
Kết quả sơ bộ về việc thêm các cổ phiếu Việt Nam vào danh mục – Dự báo của SSI cho kỳ cơ cấu tháng 03/2026.

Ngoài ra, chúng tôi thực hiện nghiên cứu và so sánh về tỷ suất sinh lời của thị trường chứng khoán tại các quốc gia từng được FTSE nâng hạng từ Thị trường Cận biên (Frontier Market) lên Thị trường Mới nổi (Emerging Market). Kết quả cho thấy các thị trường này thường ghi nhận mức sinh lời vượt trội trong trung hạn.

Ngoài FTSE Russell, MSCI được xem là cột mốc chiến lược tiếp theo, trong bối cảnh tiến trình cải cách đang được đẩy nhanh.

Cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) đã vận hành ổn định, cùng việc triển khai hệ thống Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) vẫn đang bám sát lộ trình sẽ giúp cải thiện ba tiêu chí quan trọng của MSCI, bao gồm: Thanh toán và Bù trừ (Clearing & Settlement), Cho vay chứng khoán (Stock Lending) và Bán khống (Short Selling). Mặc dù hoạt động bán khống cổ phiếu đơn lẻ hiện vẫn chưa được cho phép, các nhà đầu tư đã có thể thực hiện vị thế bán khống thông qua hợp đồng tương lai chỉ số VN30 và VN100.

Chuẩn mực công bố thông tin tiếp tục được cải thiện. Cơ quan quản lý và các doanh nghiệp niêm yết đang từng bước nâng cao mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh, qua đó góp phần đáp ứng các tiêu chí của MSCI liên quan đến minh bạch, công bố thông tin và đảm bảo tiếp cận bình đẳng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Cải cách về giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) vốn là một trong những điểm nghẽn lớn nhất của Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến đáng kể. Chính phủ đang xem xét nới “room ngoại” tại một số ngành nhạy cảm, chẳng hạn như nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong ngành hàng không từ 34% lên 49%. Nhiều doanh nghiệp cũng đã chủ động rà soát hoặc gỡ bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài (ví dụ như LPB). Trong khi đó, việc tiếp tục nới lỏng các hạn chế về FOL vẫn đang được nghiên cứu và hoàn thiện về mặt chính sách. Nhờ đó, tỷ lệ FOL hiệu dụng trên HOSE đã cải thiện từ 41,71% lên 44,64% trong năm 2025, được hỗ trợ bởi việc niêm yết một số doanh nghiệp vốn hóa lớn với tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa 100%. Nếu các yếu tố này được triển khai hiệu quả, Việt Nam có thể đáp ứng được 17/18 tiêu chí của MSCI.

Rào cản còn lại – tự do hóa thị trường ngoại hối (FX liberalization), được đánh giá là thách thức lớn nhất. Việc đạt được mức độ linh hoạt hoàn toàn về tỷ giá và cung cấp công cụ phòng ngừa rủi ro không hạn chế có thể cần thêm thời gian. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng một số thị trường mới nổi hiện tại như Ấn Độ, Indonesia, Hàn Quốc, Philippines, Đài Loan, Ai Cập, Brazil và Colombia cũng chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này. Điều này cho thấy tự do hóa ngoại hối, dù quan trọng, có thể không phải là điều kiện tiên quyết tuyệt đối để được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watchlist) hoặc chính thức được công nhận là thị trường mới nổi (EM).

Những đợt nâng hạng này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy dòng vốn tổ chức nước ngoài quy mô lớn, củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong nước và cải thiện thanh khoản thị trường. Kỳ vọng về các sự kiện này đã bắt đầu tác động đến hành vi nhà đầu tư và có thể đẩy nhanh dòng vốn vào thị trường ngay trước thời điểm nâng hạng chính thức.

Nâng hạng thị trường: Các cải cách pháp lý và quy định gần đây

Kể từ năm 2024, Chính phủ đã ban hành một loạt cải cách pháp lý nhằm tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế phục vụ mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi (Emerging Market).

Các cải cách trọng tâm:

• Thông tư 68/2024 (hiệu lực từ 02/11/2024): Cho phép nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phiếu mà không cần có đủ tiền trước giao dịch (NPS).

• Thông tư 03 của Ngân hàng Nhà nước (hiệu lực từ 16/06/2025): Bãi bỏ yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự đối với hồ sơ liên quan đến việc mở tài khoản đầu tư gián tiếp.

• Nghị định 245/2025 (sửa đổi Nghị định 155): Giải quyết một số vấn đề cốt lõi của thị trường:

o Giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) và minh bạch hóa:

▪ Doanh nghiệp không còn được phép áp dụng tỷ lệ sở hữu nước ngoài thấp hơn mức trần theo quy định pháp luật. Tỷ lệ FOL chỉ được giữ nguyên hoặc điều chỉnh tăng phù hợp với quy định hiện hành.

▪ Doanh nghiệp không được tự quyết định FOL thông qua Đại hội đồng cổ đông. Thay vào đó, FOL sẽ được xác định căn cứ theo ngành nghề đăng ký kinh doanh. Các công ty niêm yết phải rà soát và phân loại lại các ngành nghề không còn hoạt động để đủ điều kiện áp dụng mức FOL cao hơn.

o Công bố bắt buộc về FOL

▪ Tất cả công ty đại chúng phải công bố tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong vòng 12 tháng kể từ ngày nghị định có hiệu lực.

▪ Dữ liệu sở hữu phải được công bố trên website doanh nghiệp, trên sở giao dịch và được cập nhật hằng ngày bởi hệ thống của cơ quan lưu ký/chứng khoán.

o Cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP): Dự kiến triển khai vào cuối năm 2026/đầu năm 2027.

o Rút ngắn thời gian từ IPO đến niêm yết: Thời gian hoàn tất thủ tục niêm yết sau IPO được rút từ 90 ngày xuống tối đa 30 ngày, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của hoạt động IPO và gia tăng nguồn cung cho thị trường.

• Thông tư 08/2026: Giới thiệu cơ chế giao dịch mới cho phép nhà đầu tư nước ngoài thực hiện lệnh thông qua các công ty chứng khoán nước ngoài mà không cần mở tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán trong nước.

o Kết nối với công ty chứng khoán nước ngoài

▪ Nhà đầu tư nước ngoài có thể đặt lệnh trực tiếp thông qua các công ty chứng khoán nước ngoài bằng số tài khoản lưu ký, giúp giảm thiểu rào cản gia nhập thị trường và đơn giản hóa thủ tục hợp đồng.

▪ Công ty quản lý quỹ nước ngoài được phép mở hai tài khoản (để thực hiện hoạt động giao dịch của chính công ty và hoạt động quản lý giao dịch của khách hàng của công ty), phù hợp với quy định tại Nghị định 245/2025

o Hoàn thiện cơ chế Không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch (NPF)

▪ Bỏ hạn chế về loại chứng khoán được phép áp dụng cơ chế NPF, qua đó hỗ trợ các chiến lược đầu tư theo chỉ số (index tracking).

▪ Không công bố công khai các trường hợp thanh toán NPF thất bại; thay vào đó, các vi phạm sẽ được báo cáo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), VSDC và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) tại thời điểm phát sinh.

Tăng cường chế tài: đình chỉ giao dịch NPF trong 7 ngày đối với vi phạm lần đầu và đình chỉ 180 ngày nếu có 3 vi phạm trong vòng 30 ngày giao dịch.

Các nhóm ngành đầu tư trọng tâm

Ngân hàng: Ngành ngân hàng được kỳ vọng duy trì tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số trong năm 2026, nhờ nhu cầu tín dụng được duy trì, biên lãi ròng (NIM) ổn định trở lại sau khi giảm mạnh trong 2025 và áp lực về chất lượng tài sản vẫn còn nằm trong tầm kiểm soát. Chúng tôi ưu tiên CTG và MBB nhờ tiềm năng tăng trưởng tích cực, trong khi VCB là lựa chọn phòng thủ cho năm 2026 nhờ mô hình kinh doanh thận trọng và chất lượng tài sản vượt trội.

Tiêu dùng: Nhóm cổ phiếu tiêu dùng được dự báo duy trì đà tăng trưởng tích cực, nhờ việc mở rộng mạng lưới cửa hàng giúp gia tăng thị phần và các chính sách hỗ trợ, đáng chú ý là việc nâng ngưỡng thu nhập chịu thuế có hiệu lực từ tháng 01/2026. Tuy nhiên, đà tăng gần đây của giá dầu có thể gây áp lực lên tâm lý chi tiêu của người tiêu dùng.

Vật liệu xây dựng: Các doanh nghiệp trong phân khúc này đang ở vị thế thuận lợi để hưởng lợi từ hoạt động xây dựng sôi động; điều này giúp thúc đẩy nhu cầu về vật liệu xây dựng, đồng thời cho phép các nhà sản xuất chuyển chi phí đầu vào tăng thêm vào giá bán. Tập đoàn Hòa Phát (HPG), nhà sản xuất thép hàng đầu, cũng được hưởng lợi từ việc áp thuế chống bán phá giá đối với thép cán nóng (HRC) nhập khẩu từ Trung Quốc mới được ban hành gần đây, cùng với sự phục hồi của giá thép thế giới

Công nghệ thông tin: Các cổ phiếu công nghệ như FPT có thể ghi nhận sự phục hồi trong năm 2026 sau một năm 2025 tương đối trầm lắng, trong bối cảnh định giá đã điều chỉnh về mức hấp dẫn hơn.

Các ngành hưởng lợi từ mặt bằng lãi suất cao hơn: Việc lãi suất tăng gần đây tạo động lực tích cực cho các doanh nghiệp bảo hiểm và doanh nghiệp nhà nước (SOE) sở hữu lượng tiền mặt lớn, với tỷ trọng thu nhập từ tiền gửi cao trong cơ cấu lợi nhuận ròng. Các doanh nghiệp này có khả năng tận dụng lợi suất cao hơn, đặc biệt trong các lĩnh vực như dầu khí, phân bón và hàng tiêu dùng, các ngành có bảng cân đối kế toán vững mạnh và lượng tiền mặt dồi dào đóng vai trò quan trọng.